Komunikat- dzień 2 (16 czerwca 2009 roku).


17 czerwca 2009 | DODAŁ: kesey | KATEGORIA: |

Drugi dzień I Kongresu Kuratorskiego rozpoczął panel zdominowany przez wystąpienia przedstawicieli świata nauki. O ile wystąpienia z dnia wczorajszego zdominował nastrój wspomnień, o tyle tematyka dzisiejszych wystąpień zdecydowanie oscylowała wokół rozważań o aktualnym stanie kuratorskiej służby sądowej.

Wykład Pani profesor dr hab. Krystyny Ostrowskiej dotyczył aksjologicznych podstaw pracy kuratora sądowego, a po jego zakończeniu jasnym stało się, iż w kategoriach naturalnego zjawiska postrzegać można rozbieżności ujawniające się w zakresie priorytetów, którymi kieruje się kurator w toku realizowania postępowania wykonawczego, i priorytetami organów oceniających zakres wykonanej przez niego pracy.

Nieco podobne w ostatecznym wydźwięku był wystąpienie Pana profesora dr hab. Teodora Szymanowskiego, który poruszył w nim także zagadnienia odnoszące się do praktycznego, szerokiego wymiaru udziału kuratorskiej służby sądowej w postępowaniu karnym. Pan profesor zwrócił między innymi uwagę na niską racjonalność przesłanek, warunkujących wykonywanie przez kuratorów dozorów nad osobami odbywającymi bezwzględną karę pozbawienia wolności, osadzonymi w zakładach karnych. Jednocześnie wyraził on wątpliwości w zakresie oczekiwanych efektów wprowadzenia kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Z przedstawionych przez Pana profesora Teodora Szymanowskiego wyliczeń mogło wynikać, iż lepszym rozwiązaniem, także pod względem ekonomicznym, byłoby przeznaczenie tych środków na doetatyzowanie kuratorskiej służby sądowej.

W tej części kongresu, wykłady wygłosili również:

    Pan profesor dr hab. Stefan LelentalKurator sądowy jako organ postępowania wykonawczego. Rola i zadania kuratora według autorów kodeksu karnego wykonawczego
    Pan dr hab. Jarosław Utrat- MileckiEtos pracy kuratora sądowego
    Pani dr Hanna BzdakKurator jako organ w postępowaniu opiekuńczym. Możliwości i ograniczenia. Postulaty de lege ferenda.

Następnie Pan Tadeusz Jedynak przedstawił informacje o stanie kurateli rodzinnej w Polsce. Wykazał on, iż w obrębie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie standardów obciążenia pracą zawodowych kuratorów sądowych ujawnia się niekonstytucyjność przepisu, wynikająca z braku uwzględnienia wywiadów bieżących w obciążeniu pracą.
Inne spostrzeżenia Pana Tadeusza Jedynaka dotyczyły niedostatków, wynikających z orzeczeń o przymuszeniu do realizacji kontaktów z małoletnim dzieckiem, w których kurator miałby przymusowo odbierać małoletnie dziecko na zasadach, przewidzianych art. 598 kpc. W przedstawionej argumentacji podniósł on, że kurator w sposób faktyczny nie dysponuje żadnymi sankcjami w odniesieniu do osoby utrudniającej realizację kontaktu. W efekcie takiego rozwiązania, kierując się zasadą ochrony dobra małoletniego dziecka, będą oni odstępować od wykonywania takich orzeczeń wychodząc z słusznego założenia, iż przymusowe odebranie dziecka (od osoby, która w ocenie sądu posiada lepsze predyspozycje do wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem), wiązałoby się z narażeniem go na daleko bardziej negatywne skutki, niż te wynikające z niemożności utrzymywania kontaktu z drugą osobą. Poza tym, przeszkodą jest również brak klarownych procedur, które odnosiłyby się do czynności, podejmowanych przez kuratora sądowego i ich zakresu.

W kolejnym wystąpieniu Pan dr Janusz Zagórski z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich dokonał oceny stanu kurateli dla dorosłych, opierając się na wynikach przeprowadzonych badań. Badania prowadzone były w 40 sądach i na ich podstawie wywieść można, że kuratorzy dla dorosłych pełnią w przeważającej mierze funkcje kontrolne, a w następnej kolejności diagnostyczne. Pozostałe funkcje, w tym resocjalizacyjna i wychowawcza, pojawiają się w kurateli dla dorosłych w formie szczątkowej, bądź w ogóle ich brak.
Także Pan dr Janusz Zagórski zwrócił uwagę na niekonstytucyjne przepisy, znajdujace się w przepisach wykonawczych, normujących zakres obowiązków kuratorów sądowych. Uwaga Pana dr Janusza Zagórskiego odnosiła się do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego wykonywania obowiązków i uprawnień zawodowych kuratorów sądowych. W ocenie Pana Janusza Zagórskiego legitymacja ustawowa do powołania przedmiotowego rozporządzenia nie powinna wynikać z przepisów Ustawy o kuratorach sądowych, lecz z takich aktów jak Kodeks Karny Wykonawczy, czy też Ustawa o postępowaniu w
sprawach nieletnich, bądź Kodeks Postępowania Cywilnego.
Podzielił on opinię Pana prof. dr hab. Teodora Szymanowskiego w zakresie dozorów, wykonywanych na terenie zakładów karnych, nazywając je wręcz „absurdem probacyjnym”, a poza tym odniósł się do unormowań przepisu art. 167 kkw. Wskazał na potrzebę istnienia adekwatnych rozwiązań, przy umiejscowieniu ich w przepisach, związanych z funkcjonowaniem ośrodków pomocy społecznej.
Pan dr Janusz Zagórski zwrócił także uwagę, iż wyniki badań wykazały w pewnej części istnienie przewlekłości w podejmowaniu dozoru, czy też czynności, związanych z karą ograniczenia wolności, nierówność i nadmierne obciążenie kuratorów obowiązkami zawodowymi, w tym obowiązkami administracyjnymi, sprowadzającymi się do prowadzenia bardzo obszernej i rozbudowanej dokumentacji.

Wynikom badań nad kuratorską służbą sądową poświęcony była również prelekcja Pana dr Marka Marczewskiego, reprezentujacego Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. Badania te na szeroką skalę, z wykorzystaniem szeregu metod badawczych: obserwacji uczestniczącej, badań fokusowych, badań ankietowych, badań akt dozoru, badań statystycznych cech spoeczno- ekonomicznych i badań ankietowych, prowadził zespół pod kierownictwem Pani profesor Dobrochny Wójcik.
Na ich podstawie zespół wysunął postulat przeprowadzenia zmian, dotyczących fakultatywności orzekania dozoru wobec młodocianych sprawców przestępstw, możliwości zarządzania przez sąd jedynie części kary i ograniczenia możliwości wielokrotnego orzekania kary pozbawienia wolności z dozorem kuratora, w przypadku, gdy wcześniej już sprawca nie przestrzegał warunków okresu próby, co prowadziło do jego osadzenia w zakładzie karnym.

Pan Paweł Nasiłowski zaprezentował program Szkoły Koefeda, który już od czternastu lat jest realizowany na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Program ukierunkowany jest na aktywizację osób ze środowisk zmarginalizowanych, z ukierunkowaniem na readaptację skazanych, opuszczających zakłady karne. Na chwilę obecną, na terenie naszego kraju działają trzy ośrodki, realizujące ten program (w Siedlcach, Warszawie i Poznaniu) i zapewniają one również możliwość wykonywania przez skazanych kary ograniczenia wolności z obowiązkiem nieodpłatnej pracy, w wymierza do 40 godzin w skali miesiąca. Przy tej okazji, Pan generał Paweł Nasiłowski zwrócił uwagę na przepisy nadal obowiązujące w zakresie kary ograniczenia wolności, a urtudniajace jej wykonywanie. Między innymi należą do nich obciążenia materialne, spoczywajace na podmiocie zatrudniającym skazanego i wynikające z konieczności zapewnienia mu warunków do świadczenia pracy (np. zakup odzieży roboczej).
W dalszej części wystąpienia Pan generał Paweł Nasiłowski podjął problematykę kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, podejmując polemikę z tezami, zawartymi w wystąpieniu Pana profesora dr hab. Teodora Szymanowskiego. Przedstawił i nakreślił ramy poszczególnych faz wprowadzania, na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Kończąc swoje wystąpienie Pan generał Paweł Nasiłowski przekazał informację, z której wynikało, iż w dniu dzisiejszym przekazany został do Sejmu RP projekt nowelizacji Ustawy o karze pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, w którym znalazł się zapis uchylający wcześniej proponowane rozwiązanie orzekania obligatoryjnego dozoru kuratora sądowego w przypadku sprawcy, wobec którego orzeczono zastosowanie tej kary. W przypadku zgodności parlamentarzystów wobec proponowanych rozwiązań nowelizacja ustawy powinna wejść w życie u schyłku bieżącego roku.

Ze względu na konieczność opuszczenia I Kongresu Kuratorskiego przez Pana Krzysztofa Kwiatkowskiego- Wiceministra Sprawiedliwości RP, w krótkim wystąpieniu złożył on podziękowania organizatorom I Kongresu Kuratorskiego. Zapewnił, iż jego osobiste uczestnictwo w kongresie przyczyniło się do poszerzenia wiedzy o problemach kuratorskiej służby sądowej. Pan Krzysztof Kwiatkowski zadeklarował, iż wspomagał będzie dążenia służby w eliminowaniu absurdów, utrudniających wykonywanie obowiązków służbowych. Wspierał będzie także jej działania w zakresie kształtowania pozytywnego wizerunku. Pan Wiceminister zamierza również spotkać się z kierownictwem Departamentu Wykonywania Orzeczeń i Probacji w sprawie wniosków, przedstawionych przez perlegentów I Kongresu Kuratorskiego.

Przy tej okazji, Pan Andrzej Martuszewicz– Przewodniczący Krajowej Rady Kuratorów serdecznie podziękował panu Wiceministrowi za przybycie i podkreślił osobiste zaangażowanie Pana Krzysztofa Kwiatkowskiego w działania na rzecz I Kongresu Kuratorskiego. Zapowiedział też, iż sfinalizowaniem obchodów jubileuszu 90-lecia kurateli sądowej będzie połaczone posiedzenie sejmowej i senackiej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. W czasie jego trwania odnaczeniami zostaną uhonorowani kuratorzy, którzy poprzez swoje działania i postawę wnieśli znaczący wkład w rozwój kurateli sądowej. Pan Przewodniczący podziękował także Pani Beacie Kempie, prelegentom, oraz wszystkim koleżankom i kolegom kuratorom osobiście zaangażowanym w organizację i właściwą oprawę I Kongresu Kuratorskiego.

Po przerwie obiadowej wystąpili goście zagraniczni, którzy w swych wystąpieniach nakreślili podstawowe zasady funkcjonowania kurateli w krajach, które reprezentują.

Pani Margerita Kępińska- Jacobsen zwięźle przedstawiła rozwój kurateli w Królestwie Danii. Początkowo struktura ta stworzona została na bazie organizacji pozarządowych, aby w latach pięćdziesiątych zostać wcieloną w struktury państwowe. Aktualnie, w Królestwie Danii funkcjonuje Departament of Prison and Probation, w ramach którego funkcjonuje kuratela. W gestii duńskich kuratorów pozostaje wykonywanie szerokiego wachlarza kar wolnościowych i badania środowiskowe dla potrzeb sądu na etapie przed wydaniem orzeczenia, przy czym przy wykonywaniu orzeczeń dominującą tendencją jest ścisła specjalizacja. Kuratorzy duńscy ściśle współpracują z służbami socjalnymi (wykonujacymi ich polecenia), jak również wydziałem więziennictwa (także w odniesieniu do osób tymczasowo aresztowanych).
W Królestwie Danii do probacji trafia znaczna liczba osób, choć wobec sprawców przestępstw bardzo często orzekane są bezwzględne kary pozbawienia wolności. Jednakże wyroki są krótkie (długość przeciętnego wyroku bezwzględnej kary pozbawienia wolności wynosi sześć miesięcy), a po odbyciu 2/3 kary więzień prawie obligatoryjnie jest warunkowo zwalniany z zakładu karnego.

Kolejnym prelegentem był gość z Antypodów- Pan Henry Nowrot, który w swym wystąpieniu przedstawił strukturę kurateli w Nowej Południowej Walii. Kuratela w Australii jest ulokowana w strukturach departamentu sprawiedliwości, a kuratorzy stanowią jedną z części Wydziału Usług Korekcyjnych (Departament of Corrective Service).
Podstawową zasadą jest zajmowanie się przestępcami w sposób bezpieczny i humanitarny, przy unikaniu dublowania zadań, realizowanych przez inne specjalistyczne służby. Ważnym elementem pracy kuratora jest zapewnienie szybkiego przepływu informacji, działanie na zasadach partnerskich (przy wsparciu organizacji pozarządowych), a w uzasadnionych przypadkach korzystanie z usług profesjonalistów. Kurator ma za zadanie przede wszystkim wspierać sprawców przestępstw w dążeniu do przeprowadzeniu czynności, ukierunkowanych na dokonanie oczekiwanych zmian. Brak współpracy ze strony skazanego powoduje natychmiastową reakację ze strony kuratora i w takiej sytuacji skazany zwykle, w ciągu 48 godzin zostaje doprowadzony do aresztu.
Kuratorzy w Australii pracują przede wszystkim z przypadkami trudnymi. Ich klienci to po częstokroć osoby uzależnione od alkoholu, bądź substancji psychoaktywnych, wielokrotni recydywiści. W pracy z taką kategorią przestępców istotnym jest, aby nie wyznaczać celów nieosiągalnych, plan działań musi być realistyczny i dostosowany do indywidualnych predyspozycji skazanego. W realizacji czynności zawodowych korzystają z wielu, dpobrze opracowanych narzędzi diagnostycznych, specjalistycznych programów, oraz usług ekspertów zewnętrznych.

Późniejsze wystąpienia związane były z informatyzacją kuratorskiej służby sądowej, oraz możliwościami usprawnienia czynności, wykonywanych przez kuratorską służbę sądową z wykorzystaniem najnowszych zdobyczy techniki.

Pan Dariusz Sionkowski przedstawił „System Lex” firmy Wolters Kluwert, dokonując prezentacji programu Lex dla Sędziego i Prokuratora. Wystąpił przy tym z ciekawą ofertą dla uczestników I Kongresu Kuratorskiego przedstawiając ofertę promocyjną, polegającą na nabyciu programu Lex SiP Plus w cenie 1 171,20 PLN z gwarancją rocznej aktualizacji.

Następnie uczestnicy I Kongresu Kuratorskiego mieli możliwość zadawania pytań zagranicznym gościom- Pani Margericie Kępiński- Jacobsen i Panu Henry Nowrotowi, dotyczących szczegółowych aspektów funkcjonowania kurateli w Danii i Australii. Prelegenci udzielali wyczerpujących odpowiedzi w interesującym uczestników zakresie.

Pan Ryszard Durdziński– głowny specjalista firmy „Zeto” ze Świdnicy dokonał prezentacji nowego programu „Kurator 2”- System, natomiast Pan Krzysztof Kozik zaprezentował program „Kuratorzy rodzinni- kuratela” firmy Currenda.

Pan Jerzy Białczyk– kurator Sądu Rejonowego w Jaworzu opowiedział o możliwościach translacji arkusza wyboru na tekst sprawozdania z wywiadu, oraz perseptywach otwierających się w związku z wykorzystaniem urządzeń technicznych rozpoznających mowę i przekształcających ją na tekst.

W ostatnim, w dniu dzisiejszym, wystąpieniu Pani Barbara Bojko- Kulpa przedstawiła założenia programu „Szansa”, realizowanego wstępnie na terenie okręgu lubelskiego, w którym funkcjonowanie ośrodków kuratorskich powiązane jest z wykorzystaniem środków Unii Europejskiej. Program ten zyskał pozytywną opinię Ministerstwa Sprawiedliwości RP i obecnie trwają przygotowania do jego wdrożenia i realizacji w skali kraju.

Galeria zdjęć
Rekomendacje
Komunikat- dzień 1 (15 czerwca 2009 roku)
Komunikat- dzień 3 (17 czerwca 2009 roku)
Materiały z Kongresu
Powrót na stronę główną I Kongresu Kuratorskiego
Strona główna KSZKS

* * * * *