Komentarz do wybranych zasad ustrojowych kurateli sądowej


3 maja 2005 | DODAŁ: admin | KATEGORIA: Artykuły |

Komentarz do wybranych zasad ustrojowych kurateli sądowej
Andrzej Martuszewicz, Andrzej Rzepniewski

Tekst powstał w styczniu 2002 roku i został skrócony dla potrzeb publikacji w lutym 2004 roku.
Kurator w wymiarze sprawiedliwości. Warunki naboru do zawodu i zadania
Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych (Dz.U.Nr 98 z 2001 r., poz.1071 z późn. zm.) w stosunku do kuratorów przestały obowiązywać przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1986 roku w sprawie kuratorów sądowych (Dz.U.Nr 43 z 1986 r., poz.212) wydanego na podstawie usp z 1985.

Ustrój kurateli określa przede wszystkim wymieniona ustawa, ale reguluje go również ustawa z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.Nr 98 z 2001 r., poz.1070 z późn. zm.). Zgodnie z art.147§2 usp kuratorzy sądowi „działają w sądach”. Użycie niedookreślonego (w znaczeniu związku organizacyjnego) terminu „działają”, spowodowane potrzebą oznaczenia związku z sądem zarówno kuratorów zawodowych jak i społecznych, wynika z zachowania dwoistości kurateli – zawodowej i społecznej (art.154§1 usp). Kuratorzy społeczni mają z sądem jedynie związek funkcjonalny. Kuratorzy zawodowi zarówno funkcjonalny jak i służbowy. Art.147§2 i Art.154§1 usp określają działalność kuratorów w wymiarze sprawiedliwości na poziomie czynności. Są to czynności o charakterze wychowawczo – resocjalizacyjnym i profilaktycznym oraz inne czynności określone w przepisach szczególnych. Czynnością zaś jest wykonywanie rutynowych operacji.

W odróżnieniu od powyższych regulacji art.1 ustawy o kuratorach sądowych, która obowiązuje od 1 stycznia 2002 roku 2001 r. funkcję kuratorów w wymiarze sprawiedliwości określa na poziomie zadań. Są to zadania związane z wykonywaniem orzeczeń sądu i na tym polega działalność kuratorów. Różnica wydaje się istotna, ponieważ zadanie to: misja, posłannictwo, świadome podejmowanie działań i wybór czynności prowadzących do realizacji celu, a więc wymaga wyższych umiejętności i samodzielności, niż wykonywanie czynności. Takie określenie funkcji kuratora jest spójne z obowiązującym od 1998 roku Kkw, gdzie w art.171§2 również mówi się o zadaniach. Zadania kuratora mają charakter wychowawczo-resocjalizacyjny i profilaktyczny (jak poprzednio), ale także diagnostyczny i kontrolny, co jest uwzględnieniem zmian ustawodawczych w zakresie prawa karnego i postępowania w sprawach nieletnich w ostatnich latach (art.214 Kpk, art.171§2 Kkw, art.24§1 upn).

Zarówno przepisy uks (art.2) jak i usp (art.154§1) zachowują podmiotowy podział kuratorów na zawodowych i społecznych, a także w zależności od materii, którą się zajmują – na rodzinnych i dla dorosłych (art.147§2 usp i art.2 ust. 2 uks), co jest kontynuacją poprzednich uregulowań z zastrzeżeniem, iż nazewnictwo nie wynika z usytuowania kuratorów w takim, czy innym wydziale (§2 rozp.), ale z rodzaju czynności, które wykonują.

Art.3 ust.1 uks wskazuje, iż kurator jest pracownikiem terenowym. Jego miejscem pracy jest środowisko podopiecznych, a także zakłady zamknięte, w których podopieczny może przebywać. Kurator ma obowiązek pracować w środowisku podopiecznego i uzyskuje prawo wstępu do zakładu zamkniętego, który może być aktualnym miejscem pobytu podopiecznego, w celu nawiązania z nim kontaktu. Prawo do kontaktu z podopiecznym nie ma charakteru bezwzględnego i ogranicza je zarówno cel postępowania, które prowadzone jest względem podopiecznego, jak i inne chronione dobro – np. dobro śledztwa. Należy przyznać, że prawo kontaktu z podopiecznym dawało kuratorowi również rozporządzenie MS z 1986 r. (§26 pkt 1 ).

Art.3 w ust.2 ustawy o kuratorach definiuje pojęcie „podopiecznego”. Podopiecznym jest każda osoba, której dotyczy postępowanie sądowe. Podopiecznym będzie zarówno oskarżony, skazany, ale też ubezwłasnowolniony, małoletni i osoby, którym ograniczono władzę rodzicielską lub których pozbawiono władzy rodzicielskiej. Dla określenia kto jest podopiecznym, a kto nim nie jest, należy stosować interpretację celowościową, aby nie uznać za podopiecznego każdego uczestnika postępowania ( np.pokrzywdzonego).

Wg uks stosunek pracy z kuratorem zawodowym nawiązuje się na podstawie mianowania z obywatelem polskim, posiadającym pełnię praw cywilnych i obywatelskich, o nieskazitelnym charakterze, zdrowym, absolwentem wyższych studiów magisterskich o kierunku pedagogiczno-psychologicznym, socjologicznym lub prawnym albo innego kierunku i ukończonych studiach podyplomowych o jednym z wymienionych kierunków (art.5 ust. 1 uks). W uks wśród warunków zostania kuratorem zawodowym brak jest cenzusu wieku oraz posiadania władzy rodzicielskiej i niekaralności, co warunkowało zatrudnienie pod rządami poprzedniego systemu. Z pierwszego warunku zrezygnowano uznając, że osoba po ukończeniu studiów i aplikacji jest wystarczająco dojrzała do wykonywania zawodu kuratora, z drugiego – ponieważ posiadanie pełni praw cywilnych, to też możność bycia podmiotem praw rodzicielskich, w tym władzy, a niekaralność zawiera się w pojęciu nieskazitelności charakteru. Jak wynika z opinii sporządzonych w trakcie legislacji dla potrzeb usp i uks przez Komitet Integracji Europejskiej, wymóg posiadania obywatelstwa polskiego mimo, iż ogranicza dostęp do pracy obywatelom innych państw, to nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej, albowiem zgodnie z art.39 ust.4 Traktatu o Unii Europejskiej zakaz dyskryminacji ze względu na obywatelstwo nie dotyczy pracowników administracji publicznej.

Stosunek pracy lub nawiązanie stosunku służbowego z kuratorem następuje na podstawie aktu mianowania. Zarówno mianowania jak i odwołania, przeniesienia i zawieszenia w czynnościach może dokonać tylko prezes sądu okręgowego na wniosek kuratora okręgowego(art. 4 uks ). Oznacza to, że dla podjęcia decyzji przez prezesa sądu okręgowego warunkiem koniecznym jest inicjatywa kuratora okręgowego. Nie oznacza to, że prezes sądu okręgowego zobowiązany jest do uwzględnienia każdego wniosku. Prezes może wniosek uwzględnić lub odrzucić.

Do określania stanu zdrowia, co jest nowym wymogiem dla kandydatów do służby kuratorskiej, stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dla określenia stanu zdrowia kandydatów do objęcia urzędu sędziego, wydanego na podstawie delegacji art.57§6 usp.

Obowiązki kuratora i obowiązki kuratorskie
Zarówno przepisy poprzednie, jak i ustawa o kuratorach sądowych zawierają przepisy o obowiązkach w znaczeniu powinności i norm zachowań osób sprawujących „urząd” kuratora, a także obowiązki w znaczeniu zespołu przewidzianych prawem czynności, które kurator winien podejmować dla prawidłowego wypełniania zadań. Te pierwsze – obowiązki wynikające ze statusu kuratora – określić można jako „obowiązki kuratora” (jak np. obowiązki urzędnika, oficera, sędziego ).Te drugie – w znaczeniu pragmatycznym – jako „obowiązki kuratorskie” (urzędnicze, oficerskie, sędziowskie).

W uks obowiązki kuratora określa ślubowanie (art.6 ust.1). Składający ślubowanie zobowiązuje się: 1) wykonywać swoje zadania zgodnie z prawem, sumiennie i rzetelnie,
2) dbać o dobro Rzeczypospolitej Polskiej,
3) dbać o dobro podopiecznego,
4) zachować tajemnicę,
5) przestrzegać zasad etyki zawodowej.

Wprawdzie w uks nie ma odrębnego przepisu, iż obowiązkiem kuratora jest postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem, jak to ma miejsce w art.82§1 usp w stosunku do sędziów, ale obowiązek taki wynika z samej istoty aktu. Rota ślubowania kuratorów nie wyróżnia się więc niczym szczególnym spośród treści ślubowań innych służb. Jednakże odmiennie od innych ustaw korporacyjnych ustawa o kuratorach w art.46 ust.1 pkt 1, wśród zadań Krajowej Rady Kuratorów, wymienia uchwalenie kodeksu etyki kuratora sądowego. Wobec tego z chwilą wywiązania się tego organu z nałożonego zobowiązania kodeks taki stanie się zespołem norm, wg których kurator postępować powinien, a konsekwencją ich nieprzestrzegania będzie postępowanie dyscyplinarne zgodnie z art.52 ust.1 uks. Kwestią wielkiej wagi będzie więc roztropność samorządu w przyjęciu jasnych i zrozumiałych norm etycznych.

Ponadto do obowiązków kuratora zawodowego należy:
1) praca w czasie nienormowanym i pełnienie dyżurów w sądzie (art.13 ust. 1 i 2 uks),
2) zakaz podejmowania dodatkowego zatrudnienia lub wykonywania zajęcia bez zgody prezesa sądu okręgowego (art.15 ust.1 i 2 uks),
3) zakaz bezpośredniej zależności służbowej pomiędzy najbliższymi członkami rodziny (art.22 uks),
4) obowiązek uczestnictwa w posiedzeniach okręgowego zgromadzenia kuratorów (art.48 ust.1).
Są to nieznane dotychczas kuratorom obowiązki – szczególne i cechujące służby o dużej odpowiedzialności i wysokiej randze.

Ustawa o kuratorach sądowych obok „obowiązków kuratora”, w art.11, formułuje podstawowe obowiązki w zakresie wykonywania zadań kuratorskich. Znajduje się tutaj częściowe powtórzenie obowiązków zawartych w przepisach Kkw (Rozdział XI, Oddział 1). Kurator obowiązany jest do występowania z wnioskiem, przeprowadzania wywiadów środowiskowych, współpracy z samorządem i innymi organizacjami, organizacji i kontroli pracy podległych mu kuratorów społecznych oraz do sygnalizowania sądowi przyczyn przewlekłości w postępowaniu wykonawczym.

Organizacja służby
Służbę rozumianą jako szczególny rodzaj powinności zawodowych kuratorzy pełnili także przed dniem wejścia w życie ustawy o kuratorach. Ustawa powołuje natomiast kuratorską służbę sądową w znaczeniu organizacyjnym. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1986 r. sytuowały kuratorów w wydziałach rodzinnych i karnych sądów rejonowych lub w wydziałach penitencjarnych sądów okręgowych (§2 ust.1 i 2), a kuratorzy okręgowi przypisani byli do referatów wizytacyjnych w sądach, w których takowe istniały, z mocy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie trybu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów (Dz.U Nr 111 z 1995 r.,poz.538).

Istotny wzrost liczby etatów kuratorskich w połowie lat 90 ub. stulecia, a także kreatywność niektórych kuratorów okręgowych i przyzwolenie prezesów sądów spowodowały powstanie nieformalnych, aczkolwiek oficjalnych, form organizacyjnych nazywanych zespołami kuratorskimi i na tych samych zasadach powierzenie jednemu z kuratorów wykonywania obowiązków koordynatora lub kierownika. Ten stan rzeczy trwał wiele lat. W części sądów kurator był jednym z pracowników wydziału, w innych kuratorzy faktycznie stanowili odrębną komórkę organizacyjną, która jednakże mogła zniknąć wraz ze swym kierownikiem lub koordynatorem równie łatwo jak się pojawiła.

Jedną z zasadniczych kwestii w toku prac nad komisyjnym projektem ustawy było przyjęcie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych. Podkomisja Marka Markiewicza jako punkt wyjścia przyjęła koncepcję odrębności organizacyjnej służby kuratorskiej w stosunku do sądów rejonowych, przygotowaną przez środowisko kuratorów. Według tego modelu służba kuratorska miała być częścią sądów okręgowych. Z sądami rejonowymi kuratorów miały łączyć jedynie związki funkcjonalne i w przejściowym okresie logistyczne. Jako rozwiązanie jednoznaczne, z liniową zależnością służbową, znajdowało ono poparcie Podkomisji. Jednakże wobec zdecydowanego sprzeciwu przedstawicieli MS oraz wycofania się przedstawicieli kuratorów z własnych propozycji, którzy uznali, że zarówno środowisko kuratorów jak i sądownictwo nie są przygotowane na tak radykalne zmiany, przyjęto rozwiązanie łagodniejsze, ale z wyraźnie zaznaczoną autonomią.

Ustawa o kuratorach powołała do życia w systemie sądownictwa jedną nową jednostkę organizacyjną i dwa nowe stanowiska. Zniosła jedno stanowisko kuratora okręgowego. Kuratorzy wykonują zadania w ramach zespołu kuratorskiej służby sądowej na szczeblu sądu rejonowego lub na szczeblu sądu okręgowego bez wyodrębnionej jednostki. Obsługę zespołów wykonują wydzielone sekretariaty lub przydzieleni pracownicy sądu. Obsługę kuratorów okręgowych wykonują przydzieleni pracownicy.

Oprócz kuratora okręgowego ustawa zobowiązuje do powołania kierownika zespołu i umożliwia powołanie zastępcy kuratora okręgowego. Kluczową rolę w służbie kuratorskiej pełni kurator okręgowy. Wyznacza ją zarówno tryb powoływania (art.36 ust.1-3) jak i jego właściwość rzeczowa (art.37 ust.1 i 2).Ustawodawca w art.35 ust.2 w sposób jednoznaczny przesądził, że nadzór nad działalnością kuratorów sądowych wykonuje kurator okręgowy. Jego kompetencje nie sięgają tylko tych czynności, które zastrzeżone są w ustawie dla sądu lub prezesa sądu. Zapewne w praktyce, szczególnie w początkowym okresie, dochodzić będzie do pewnych kolizji uprawnień pomiędzy kuratorem okręgowym a prezesami, w szczególności – sądów rejonowych. Jeżeli jednak prezes przyjmie zasadę pierwszeństwa stosowania ustawy o kuratorach przed innymi przepisami, w sprawach dotyczących funkcjonowania służby kuratorskiej i kurateli, a kurator okręgowy przyjmie zasadę pierwszeństwa stosowania innych przepisów przed ustawą o kuratorach, w sprawach związanych z funkcjonowaniem sądu, to wszelkie sporne kwestie zostaną rozstrzygnięte. Trzeba przy tym pamiętać, że usp w art.22§1 pkt 1 stanowi, iż to prezes „kieruje sądem”, z czego wynika, że jest on odpowiedzialny za działalność administracyjną powierzonego mu sądu.

Jednakże kompetencje w zakresie kierowania służbą kuratorską przysługują przede wszystkim kuratorowi okręgowemu, ponieważ zgodnie z art.37 ust.1 „Kurator okręgowy odpowiada przed prezesem sądu okręgowego za funkcjonowanie kuratorskiej służby sądowej w okręgu”. Aby zapewnić kuratorowi okręgowemu warunki do wykonywania jego zadań ustawa wyposażyła go w szczegółowe uprawnienia:

1) nadzór personalny ( art.4, art.8 ust.1, art.24 ust.1, art.29 ust.1,art.36 ust.5, art.37 ust.2 pkt 2, 4, 8, 9,11 i 13,art.73 ust.1 i art.79 ust.1,
2) nadzór merytoryczny (art.37 ust.2 pkt 10,12 i 14),
3) nadzór finansowy (art.37 ust.2 pkt 6 i 7),
4) uprawnienia do kontroli ( art.37 ust.2 pkt 5),
5) koordynację (art.37 ust.2 pkt 2).

Powyższe czynności kurator okręgowy wykonuje osobiście lub poprzez zastępcę lub zastępców, których może powołać prezes sądu okręgowego na jego wniosek. Art.38 ust.3 umożliwia delegowanie do pomocy kuratorowi okręgowemu również innych kuratorów zawodowych.

Na szczeblu sądu rejonowego na podstawie art.39 ust.1 obligatoryjnie tworzy się zespoły kuratorskiej służby sądowej niezależnie od liczby zatrudnionych tam kuratorów. Ust.2 wymienionego artykułu przewiduje możliwość powołania jednego zespołu, jeżeli prezes sądu okręgowego uzna za niecelowe powoływanie większej liczby. Zasadą jednak jest, że w sądach powołane powinny być: zespoły (lub zespół) do spraw dorosłych i zespoły (lub zespół) do spraw rodzinnych. W każdym zespole powołany być musi jego kierownik. Powołania dokonuje prezes sądu okręgowego, na wniosek kuratora okręgowego, przy udziale prezesa sądu rejonowego (art.41 ust.1).

Tryb powołania kuratora okręgowego
Tworzenie struktury organizacyjnej kuratorskiej służby sądowej poprzedza powołanie kuratora okręgowego. Tryb powołania kuratora okręgowego określa art.36 ust.1,2 i 3. Ustawa przewiduje dwustopniową procedurę: najpierw wyłonienie kandydatów, a następnie decyzję prezesa sądu okręgowego. Okręgowemu zgromadzeniu kuratorów przewodniczy kurator okręgowy (art.47 ust.2), a pierwszemu okręgowemu zgromadzeniu kuratorów przewodniczy kurator okręgowy wskazany przez prezesa sądu okręgowego (art.100 ust.1).

Zgromadzenie okręgowe nie jest związane w wyborze kandydatów art.36 ust.6, ale w trosce o efekt końcowy swoich decyzji musi szczególnie zadbać, aby wybrać kandydatów spełniających podstawowe przesłanki, którymi kierować się będzie prezes. Wobec tego, dla sprawności odbywania zgromadzeń, przydatne byłoby uchwalenie regulaminu zgromadzenia. Ustawa wprawdzie nie upoważnia do jego uchwalenia, jednak brak jest podstaw do niepodejmowania działań w omawianym zakresie. Legalne będzie uchwalenie regulaminu nie zawierającego sprzeczności względem ustawy. Należy przy tym wykazać szczególną staranność, ponieważ mogłoby się okazać, że wszystkie decyzje podjęte na mocy takiego regulaminu są nieważne.

Samorząd
O ile wszystkie pozostałe elementy służby kuratorskiej i ich organizacji pracy występowały wcześniej w innej formie lub w zaczątkach, to samorząd jest całkowicie nowym i oryginalnym rozwiązaniem.

Ustawa powołuje dwa organy samorządu kuratorskiego: Krajową Radę Kuratorów na szczeblu krajowym i okręgowe zgromadzenia kuratorów na szczeblach okręgowych.

Uprawnienia samorządu podzielić można na:
1. prawotwórcze:
– uchwalenie kodeksu etyki kuratora sądowego(art.46 ust.1 pkt 1),
– uchwalenie regulaminu KRK(art.46 ust.1 pkt 8),
– występowanie z inicjatywą powstania projektów aktów prawnych(art.46 ust.1 pkt 3),
2. personalne:
– wybór kandydatów do pełnienia funkcji kuratora okręgowego(art.36 i 51 pkt 5),
– wybór członków sądu dyscyplinarnego I instancji,
– wybór kandydata na członka sądu dyscyplinarnego II instancji,
– wybór rzecznika dyscyplinarnego,
– wybór kandydata na członka komisji egzaminacyjnej,
– wybór delegata do Krajowej Rady Kuratorów(art.45 ust.1),
– wybór prezydium KRK(art.45 ust.2),
3. opiniodawcze:
– opiniowanie aktów prawnych(art.46 ust.1 pkt 3),
– opiniowanie stanu kadry, warunków pracy i płacy oraz obciążenia(art.13 ust.3, art.46 ust.1 pkt 4 i 6, art.51 pkt 6 i 7),
4. inicjujące:
– badania naukowe(art.46 ust.1 pkt 5),
– szkolenia(art.46 ust.1 pkt 2).

Uprawnienia personalne samorządu tylko w jednym wypadku dotyczą obsady stanowiska związanego z zarządzaniem kuratorską służbą sądową(art.36 i 51 pkt 5). W pozostałym zakresie uprawnienia dotyczą albo wewnętrznej struktury samorządu (KRK), albo wyborów do organów działających incydentalnie(sądy dyscyplinarne i komisje egzaminacyjne), gdzie przedstawiciele samorządu współdecydują o rozstrzygnięciach w indywidualnych sprawach osobowych kuratorów lub aplikantów, ale nie stanowią organów podejmujących ostateczne decyzje. Dlatego uzasadniona wydaje się być konkluzja, że służba kuratorska nie tworzy korporacyjnego charakteru zawodu. Nie ma cech autonomicznych, gdzie decyzje naboru do zawodu, obsady stanowisk i wydalenia ze służby należą do członków grupy. Rozwiązanie zapewnia zarówno istotny wpływ samorządu na decyzje podejmowane wobec kurateli i kuratorów jak i zapobiega przed utratą „sterowności” służbą kuratorską, co jest ważne z uwagi na jej zadania publiczne.

Postępowanie dyscyplinarne i aplikacja
Obydwa zagadnienia unormowane są w ustawie wyczerpująco i nie są przewidziane żadne przepisy wykonawcze w tym zakresie. Do czasu wejścia w życie uks postępowanie dyscyplinarne toczyło się wg zasad przewidzianych dla pracowników urzędów państwowych. Obecnie postępowanie dyscyplinarne, a także poprzedzające je postępowanie wyjaśniające, prowadzić będą wobec kuratorów uprawnieni kuratorzy(art.51 pkt 1-3). Przewidziany jest stosowny tryb odwoławczy włącznie z odwołaniem do Sądu Apelacyjnego w Warszawie (art.65 ust.2), a w sprawach nieuregulowanych stosowane będą przepisy Kpk (art.66 uks). W związku z tym w toku aplikacji szczególną uwagę należy zwrócić na szkolenie z wiedzy o prawie w zakresie potrzebnym dla wykonywania funkcji kuratora i umiejętności posługiwania się prawem. Pozytywnym zjawiskiem byłby większy nabór kandydatów posiadających kwalifikacje prawnicze, aby zrównoważyć braki w tym względzie. Artykuły 75 i 83 zakreślają plan aplikacji i obowiązków aplikanta. Od tego jaką treścią zostaną one wypełnione, zależy przyszła kondycja kurateli i stan kuratorów.

Kuratorzy społeczni
Kuratorzy społeczni swoją liczbą kilkakrotnie przewyższają liczbę kuratorów zawodowych i bezpośrednio sprawują odpowiednio więcej środków niż aparat etatowy. Fakt nie do zignorowania znalazł właściwe odzwierciedlenie w ustawie. W przewidywalnej przyszłości, pomimo niekwestionowanej przewagi zawodowego systemu kurateli nad systemem mieszanym, z uwagi na koszty, niemożliwe jest wprowadzenie modelu zawodowego. W związku z tym ustawa reguluje również status kuratora społecznego, stawiając przed nim wysokie wymagania i gwarantując mu podstawowe warunki do wykonywania jego zadań. Kurator społeczny musi więc spełniać te same warunki jak kurator zawodowy odnośnie obywatelstwa, posiadania praw, nieskazitelności charakteru, stanu zdrowia i niekaralności(art.84 ust.1).

Nadzór w zakresie personalnym nad kuratorem społecznym sprawuje prezes sądu rejonowego, który go powołuje i odwołuje. Pracą kuratora społecznego kieruje kurator zawodowy(art.11 pkt 4, art.87 ust.1).Ten ostatni odpowiada więc za wyniki jego pracy. Unormowanie jest koniecznym powtórzeniem art.173§1 Kkw, z uwagi na brak odpowiednich uregulowań w stosunku do kuratorów społecznych wykonujących czynności w sprawach rodzinnych i nieletnich. Ustawa zmieniając art.115§13 Kodeksu karnego artykułem 95 zaliczyła kuratora społecznego do grona funkcjonariuszy publicznych i nadała mu tym samym ochronę prawną i odpowiedzialność w związku z pełnioną funkcją, której wykonywanie ułatwiają mu analogiczne do kuratora zawodowego uprawnienia (art.87 ust.3).

Przepisami art.90 i 91 uks gwarantuje kuratorowi społecznemu terminową i godziwą rekompensatę lub wynagrodzenie za wykonane zadania.

Jak stwierdził poseł Bogdan Lewandowski w trakcie prac parlamentarnych (109 posiedzenie III Kadencji Sejmu, 23.05.2001 r.) ustawa o kuratorach ma charakter holistyczny. Ustanawia ustrój kurateli. Zmieniając inne przepisy porządkuje pewien zakres spraw unormowanych w odrębnych ustawach, ale dotyczących probacji lub opieki. Ustawa to prawo, ale tylko prawo. Uczyniono dobry punkt wyjścia dla dalszych działań poprawiających stan bezpieczeństwa publicznego. Efekt zależy od wspólnych wysiłków Ministerstwa Sprawiedliwości, sądów, świata nauki i polityki oraz kuratorów.

O autorach:
Andrzej Martuszewicz, prawnik, Uniwersytet Warszawski, kurator od 1974 r., SO Warszawa, zastępca kuratora okręgowego, Przewodniczący Krajowej Rady Kuratorów, Prezes Krajowego Stowarzyszenia Zawodowych Kuratorów Sądowych.

Andrzej Rzepniewski, socjolog, Uniwersytet Warszawski, kurator od 1981r., SR Bielsk Podlaski, Sekretarz Krajowej Rady Kuratorów, członek Krajowego Stowarzyszenia Zawodowych Kuratorów Sądowych, z ramienia którego uczestniczył we wszystkich pracach nad przygotowaniem projektu i uchwaleniem ustawy o kuratorach sądowych.

Wykaz skrótów używanych w opracowaniu
uks – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych
usp – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
rozp. – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dnia 24 listopada 1986 r. w sprawie kuratorów sądowych
upn – ustawa z dnia 26 pażdziernika 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich
Kpk – Kodeks postępowania karnego z 1997 r.
Kkw – Kodeks karny wykonawczy z 1997 r.
KRK – Krajowa Rada Kuratorów
Ponadto – artykuły powoływane w opracowaniu bez bliższego oznaczenia są artykułami ustawy o kuratorach sądowych.

* * * * *